Klient chce danych o energii na sztukę i OEE: odpowiedzi na kwestionariusze OEM po Omnibusie z 2026 roku

Omnibus I zmniejszył liczbę firm raportujących według CSRD i ograniczył zakres danych, jakich mogą one żądać od mniejszych dostawców. Kwestionariusze jednak nie zniknęły. Ta strona opisuje, co mieć przygotowane i jak to obliczyć.

Co zmienił Omnibus I

Stan na 22 września 2026. To podsumowanie dla kierowników produkcji i jakości, a nie porada prawna. Należy sprawdzić transpozycję krajową w swoim kraju.

Zanim oprze się na dokładnej treści aktu delegowanego ze standardem dobrowolnym, należy sprawdzić, czy został opublikowany w Dzienniku Urzędowym.

Dla większości zakładów w Czechach, na Słowacji, Węgrzech, w Rumunii i Polsce oznacza to dwie rzeczy. Niewiele z nich będzie samodzielnie raportować według CSRD. Wiele nadal będzie otrzymywać zapytania od zachodnich klientów, którzy raportują, ale te zapytania powinny być węższe i bardziej ustandaryzowane niż długie kwestionariusze z 2024 roku.

O co dostawca z CEE nadal będzie pytany

Moduł podstawowy dobrowolnego standardu dla MŚP (VSME) obejmuje ujawnienie B3 dotyczące energii i emisji gazów cieplarnianych: całkowite zużycie energii w MWh z podziałem na odnawialną i nieodnawialną oraz na energię elektryczną i paliwa; emisje brutto z zakresu 1 i z zakresu 2 liczone metodą lokalizacyjną; oraz intensywność emisji GHG na jednostkę przychodu (EFRAG Knowledge Hub, VSME, załącznik I). Przy zatrudnieniu poniżej 1000 osób zapytanie klienta wynikające z CSRD powinno wyglądać właśnie tak. To dane na poziomie firmy, a nie na sztukę.

Klienci pytają też o rzeczy niezwiązane z CSRD: terminowość dostaw, jakość (ppm, reklamacje), zdolności produkcyjne i OEE na liniach produkujących ich części, a czasem o energię lub ślad węglowy na sztukę na potrzeby śladu produktu. Limit dotyczy informacji o zrównoważonym rozwoju żądanych na potrzeby raportowania. To, czy pytanie działu zakupów lub dotyczące śladu produktu mieści się w tym limicie, jest kwestią prawną. Warto zapytać klienta, na jakiej podstawie składa zapytanie, i zasięgnąć porady, jeśli odpowiedź ma znaczenie.

Dlaczego energia na dobrą sztukę wymaga danych o stanach maszyn

Podzielenie miesięcznego zużycia kWh zakładu przez liczbę wysłanych sztuk daje jakąś liczbę. Miesza ona oświetlenie, sprężone powietrze, ogrzewanie i wszystkie rodziny produktów. Zmienia się wraz ze zmianą asortymentu. Nie pozwala stwierdzić, czy poprawa wynika z lepszej pracy maszyn, czy ze szczęśliwego miesiąca.

Użyteczna wartość energii na sztukę wymaga trzech danych dla każdej maszyny lub linii: zużytej energii (licznik lub podlicznik), czasu w każdym stanie (produkcja, stan jałowy, postój, przezbrojenie) i liczby dobrych sztuk. Dzięki nim można oddzielić energię zużytą na wytworzenie dobrych sztuk od energii zużytej, gdy maszyna stoi na biegu jałowym, produkuje braki lub czeka. To w energii jałowej i energii braków dostawcy zwykle znajdują coś do poprawy. To także te same dane o stanach i liczbie sztuk, które zasilają OEE, więc jedna warstwa danych służy zarówno celom utrzymania ruchu z IATF 16949 §8.5.1.5, jak i odpowiedzi na pytanie klienta o energię.

Ceny energii elektrycznej dla przemysłu w regionie

Źródło: Eurostat nrg_pc_205, przedział MWH2000-19999, I_TAX, EUR, 2025-S2. Różnice to obliczenia własne.

Średnie zakłady we wszystkich pięciu krajach płaciły w drugiej połowie 2025 roku więcej niż średnia UE, a Węgry i Słowacja były blisko poziomu niemieckiego. Dla zakładu w tym przedziale energia zużywana przez maszyny w stanie jałowym to pozycja kosztowa, a nie tylko element raportowania.

Zestaw odpowiedzi: liczby, które warto mieć przygotowane

Trzy pierwsze wiersze odpowiadają ujawnieniu B3 modułu podstawowego VSME (zalecenie (UE) 2025/1710). Pozostałe wiersze to typowe zapytania handlowe, a nie wymogi regulacyjne.

Jak obliczyć energię na dobrą sztukę

Energia na dobrą sztukę (kWh/szt.) = energia zużyta przez linię w okresie ÷ dobre sztuki wyprodukowane w okresie.

Następnie należy rozdzielić energię według stanów maszyny. Udział energii produktywnej = kWh w trakcie produkcji ÷ łączne kWh. Reszta to energia w stanie jałowym, podczas postoju, przezbrojenia lub rozruchu. Energia braków ≈ kWh w trakcie produkcji × (sztuki wadliwe ÷ wszystkie sztuki).

Liczby przykładowe, a nie dane z żadnego zakładu: linia pras zużywa w miesiącu 42 000 kWh i wytwarza 150 000 dobrych sztuk, czyli 0,28 kWh na dobrą sztukę. Jeśli 30% kWh zużyto, gdy linia stała na biegu jałowym lub w postoju, 12 600 kWh nie przyniosło żadnych sztuk. Przy polskiej cenie z przedziału dla 2025-S2 wynoszącej 0,214 EUR/kWh to ok. 2700 EUR miesięcznie na jednej linii.

• Należy używać tego samego okresu i tej samej definicji dobrej sztuki co w OEE, aby obie liczby były spójne.
• Wspólne media (sprężone powietrze, agregaty chłodnicze) należy rozdzielać według spisanej zasady albo raportować osobno. Nie należy ich ukrywać w wartości dla jednej linii.
• Jeśli klient kupuje tylko jedną rodzinę części, należy raportować dla rodziny części, a nie dla zakładu.

Czego nie obiecywać na wyrost

• Nie wysyłać danych na sztukę, których nie da się odtworzyć. Jeśli liczba powstała z podzielenia sumy zakładu przez wysyłki, trzeba to zaznaczyć. Klienci porównują dane rok do roku.
• Nie obiecywać przesyłania danych w czasie rzeczywistym do portalu klienta bez rejestracji danych, definicji i osoby, która będzie to utrzymywać.
• Nie odpowiadać szerzej, niż pytano. Przy zatrudnieniu poniżej 1000 osób i zapytaniu wynikającym z CSRD dobrowolny standard wyznacza granicę tego, czego klient może żądać. Odpowiedź wykraczająca poza nią to Państwa wybór.
• Nie zobowiązywać się do celów redukcyjnych przed zebraniem dwunastu miesięcy danych bazowych z taką szczegółowością, z jaką będą Państwo rozliczani.
• Nie traktować OEE udostępnianego klientowi jako celu wewnętrznego. Najpierw należy uzgodnić definicję na piśmie, zwłaszcza planowane postoje i idealny czas cyklu.

Wydawcą tego serwisu jest TEEPTRAK SAS, firma sprzedająca oprogramowanie do monitorowania produkcji i OEE. Opisane tu dane o stanach maszyn i liczbie sztuk mogą równie dobrze pochodzić z MES, z danych PLC zbieranych przez integratora lub – na początek – z odczytów podliczników zapisywanych w arkuszu kalkulacyjnym.

• IATF 16949 §8.5.1.5: dowody audytowe dla OEE, MTBF i MTTR
• Pakiet dowodów IATF TPM z arkuszem energii na sztukę
• Dlaczego warstwa danych poprzedza AI

Pytania

Czy po Omnibusie I CSRD dotyczy mojego zakładu?

Tylko jeśli firma lub grupa zatrudnia ponad 1000 pracowników i ma ponad 450 mln EUR obrotu netto – według progów opublikowanych 26 lutego 2026. Termin transpozycji krajowej to 19 marca 2027. Większość zakładów dostawców w CEE znajdzie się poniżej tych progów, ale ich klienci niekoniecznie.

Czy klient może nadal żądać danych o zrównoważonym rozwoju, jeśli zatrudniamy poniżej 1000 osób?

Tak, w pewnych granicach. Limit dla łańcucha wartości ogranicza firmy raportujące według CSRD do informacji objętych dobrowolnym standardem opartym na zaleceniu w sprawie VSME. Jego moduł podstawowy obejmuje zużycie energii przez firmę oraz emisje z zakresu 1 i 2. Zapytania handlowe mogą podlegać innym zasadom; warto zapytać klienta, jaka jest ich podstawa.

Czy standard VSME wymaga podawania energii na sztukę?

Nie. Ujawnienie B3 modułu podstawowego obejmuje całkowite zużycie energii, emisje z zakresu 1 i z zakresu 2 metodą lokalizacyjną oraz intensywność emisji GHG na przychód – wszystko na poziomie firmy. Dane na sztukę pochodzą zwykle z zapytań działów zakupów klienta lub dotyczących śladu produktu.

Czy energię na sztukę można obliczyć bez podliczników?

Energię zakładu można rozdzielić według motogodzin maszyn lub mocy znamionowej, ale wynik jest szacunkiem i tak należy go opisać. Aby uzyskać wartość możliwą do obrony i poprawy, trzeba opomiarować głównych odbiorców i rejestrować stany maszyn oraz liczbę dobrych sztuk w tym samym okresie.

Czy udostępniać OEE klientowi?

Wielu dostawców to robi, zwłaszcza dla linii przeznaczonych dla części danego klienta. Najpierw należy uzgodnić definicje, w tym planowane postoje i idealny czas cyklu, i udostępniać miesięczne dane, które da się odtworzyć, zamiast ekranów na żywo.

Źródła

1. Latham & Watkins, EU Sustainability Omnibus published in the Official Journal (27 lutego 2026)
2. Linklaters, Komisja przyjmuje zmienione ESRS i dobrowolny standard raportowania (2026)
3. EFRAG Knowledge Hub, standard VSME (załącznik I do zalecenia (UE) 2025/1710)
4. Eurostat nrg_pc_205, ceny energii elektrycznej dla odbiorców innych niż gospodarstwa domowe (2025-S2)

Wydawca: TEEPTRAK SAS, producent oprogramowania do monitorowania produkcji i OEE, z biurem w Bukareszcie (TEEPTRAK SRL). Źródła danych podajemy na każdej stronie. Zasady dofinansowania się zmieniają: przed zaplanowaniem budżetu należy sprawdzić oficjalną dokumentację naboru.